Kvalitetsutvikling på Nasjonal karriererettleiingskonferanse

Article tema
Kvalitetsutvikling på Nasjonal karriererettleiingskonferanse

Nesten 450 deltakarar fekk ein god dose fagleg påfyll om kvalitetsrammeverket på Nasjonal karriererettleiingskonferanse.

I år var temaet for konferansen kvalitet og ulike faktorar som kan påverke kvaliteten i karriererettleiinga. Kvalitetssikring er den siste av dei fire delane av nasjonalt kvalitetsrammeverk for karriererettleiing, til saman med etikk, karrierekompetanse og kompetansestandardar.

Marianne Almbakk og Tonje Gravås frå avdeling for karriererettleiing ved Direktoratet for høgare utdanning og kompetanse, loste deltakarane gjennom programmet med ulike foredragshaldarar og tema som belyste områdane i kvalitetsmodellen: leiing, etikk, tilbod og innhald, rammer og organisering, kompetanse, kunnskapsgrunnlag og nettverk og samarbeid.

Illustrasjon - kvalitetsmodellen
Kvalitetsmodellen frå Nasjonalt kvalitetsrammeverk for karriererettleiing var tema for konferansen. 

Minister for forsking og høgare utdanning Ola Borten Moe, opna konferansen med ein helsing, og påpekte viktigheita av at alle har like moglegheiter i karriererettleiinga.

– Enten ein står framfor sitt første store utdanningsval som elev, er bonde på Smøla, jobbar på eit fiskebruk i Finnmark eller er doktorand på Ås, sa Borten Moe.

Er teori viktig, og kan det vere gøy?

Ifølgje kvalitetsmodellen skal karriererettleiing ha ein praksis som er kunnskapsbasert. Førsteamanuensis ved Universitetet i Jönköping Ingela Bergmo-Prvulovic, forelas om både nytten av og korleis teori blir forstått, og ho reflekterte samtidig over si eige teorireise.

Da ho begynte som rettleiar på 2000-tallet, erfarte ho at teoriane ho hadde lært på studiet ikkje strakk til. Røyndomen var så mykje meir kompleks enn det ho hadde lært om val og avgjerd. Ho spurde: – Er gårsdagens teoriar alltid rett for dagens og morgondagens spørsmål?

Bergmo-Prvulovic bestemte seg for å gå sin eigen veg, ved å jobbe med si eigen og vegsøkarens forståing av omgrep vi tar for gitt. På Nasjonal karriererettleiingskonferanse peika ho på korleis teori og praksis heng saman.

– Det er i praksis, i møtet mellom rettleiar og vegsøkar, at forskingsspørsmåla blir født – forsking og praksis treng kvarandre, sa ho.

 

Bilde av salen og Ingela Bergmo-Prvulovic som holder innledning
 Ingela Bergmo-Prvulovic frå Universitetet i Jönköping foreleste digitalt under konferansen. Foto: Eline Anker/Veilederforum

Ifølgje Bergmo-Prvulovic er teori viktig fordi det hjelper oss å klargjere det som kan vere uklart, og det fangar kompleksiteten.

– Teori kan gi oss verktøy som hjelper oss å samtale om noko abstrakt, og med teori kan vi gjere det abstrakte meir konkret.

Og synest ho teori er gøy?

– Det kan kjennast utmattande, men det er gøy. Teori hjelper oss å forstå, vi treng ikkje berre «sjå i bakspeilet», men kan forstå ting her og no, sa Bergmo-Prvulovic.

Karriererettleiarar kan oppleva slitasje

Psykolog og forfattar Marie Haavik snakka om korleis karriererettleiarar kan oppleve slitasje over tid. Med tilbakemeldingar, latter og nikk signaliserte fleire i salen at dei kunne kjenne seg igjen i tematikken.

– Eg tenker at karriererettleiar er eit relasjonsintensivt yrke, ein er tett på andre menneske, ein bruker kunnskap, empati og ein bruker seg sjølv som instrument. For at relasjonen og arbeidet skal fungere, er ein nøydd til å by på seg sjølv og vere tilgjengeleg emosjonelt, da risikerer ein å bli meir sliten, sa ho.

Haavik peika på to konkrete utfordringar karriererettleiarar kan ha i kvardagen, som å setje grenser for kva ein skal snakke om i rettleiinga og å ta imot dei kanskje vonde livshistoriene ein høyrer.

Video file
Sjå intervju med psykolog og forfattar Marie Haavik. Video: Mari Thorbjørnsrud/Veilederforum

Ho nemnde òg fleire konkrete sårbarheitsfaktorar som kan gi arbeidsbelastning, som til dømes lite støtte, tidspress og å høyre historier om vald, overgrep og liding. Overbelastninga kan vise seg på mange ulike måtar, blant anna som auka grubling, fysiske plagar og ønske om å unngå andre menneske. Da er det viktig, fortalde ho, å hugse på at arbeidsbelastninga er som følgje av jobben, og ikkje personlegdomen.

– Det er slitsamt å vere tilgjengeleg for andre, ha det som yrke og gjere det kvar dag over mange år, det krev at ein tar vare på seg sjølv, og at ein respekterer sine eigne reaksjonar. 

Haavik understreka viktigheita av kollegastøtte og debriefing; å vere der for kvarande, og å setja pris på ulikskapen i kollegafellesskapet.

– Dersom ein skal stå i jobben over mange år, treng ein ofte ei støttegruppe – nokon som heiar på deg, sa Haavik.

Ho kom også med konkrete tips til akutte tiltak, og meir langsiktige tiltak i jobbkvardagen, som til dømes å ha tid til refleksjon og faktiske pausar.

Må jobbe saman mot utanforskap

Ein viktig del av kvalitetsmodellen handlar om nødvendigheita av nettverk og samarbeid med relevante aktørar for kvalitet i karriererettleiing. Ulf Andersen, statistikksjef i Arbeids- og velferdsdirektoratet snakka om utanforskapet i Noreg og tydinga av nettopp tverrsektorielt samarbeid for å løyse denne utfordringa. 

Ifølgje Andersen aukar andelen unge vaksne i alderen 18 til 29 som slit med psykisk helse, og arbeidsløysa er høgast blant dei som ikkje fullfører vidaregåande skule.

– Vi har mange unge menneske som slit med psykisk helse og ikkje fullfører vidaregåande skule. Dei møter høg arbeidsløyse og dårleg tilknyting, og møter da utanforskap og fattigdom, fortalde Andresen, og la til at dette går i arv. Omgivnadene ein veks opp i har noko å seie.

Video file
Sjå intervju med Ulf Andersen, statistikksjef i Arbeids- og velferdsdirektoratet. Video: Mari Thorbjørnsrud/Veilederforum

For å møte framtidige utfordringar med å dekke trygdemottakingar, må vi redusera fråfall og auke inkluderinga.

Skal vi klare å jobbe med problematikken om utanforskap og løfte dei inn i arbeidslivet, utdanning eller andre positive aktivitetar, handlar det mykje om å jobbe saman. Nav, helsemyndigheitane, utdanningsmyndigheitane, arbeidsgivarane, velgjerande organisasjonar, karriererettleiarar – alle må vere klar over utfordringa og kvar for seg og saman jobbe for å løysa opp i det, sa Andersen.

– Karriererettleiing av god kvalitet er ein del av løysninga

Leiar av Direktoratet for høgare utdanning og kompetanse, Sveinung Skule, påpeikte under konferansen at fleire og ikkje færre, kjem til å trenge karriererettleiing med endra kompetansebehov i samfunnet.

– Tilgang til karriererettleiing av god kvalitet er ein del av løysninga på omstillingsbehovet, sa Skule.

Han meiner det er viktig å arrangere nasjonal karriererettleiingskonferanse for å sikre at elementa frå kvalitetsrammeverket kjem på plass i alle karriererettleiingstenester.

– For at det skal bli god kvalitet, er det viktig at dei som driv med karriererettleiing treffer kvarandre på tvers av tenestene og sektorane dei jobbar med. Det er viktig at vi ikkje jobbar i siloar, men greier å sjå heile det livslange læringsløpet og heile det livslange karriereløpet under eitt, og da må folk treffe kvarandre på tvers.

Å sørge for god kvalitet og tilgjengelegheit i heile landet, er ein viktig del av målsetjinga for det nye direktoratet.

– Vi vil fortsetje å utøve det nasjonale systemansvaret for karriererettleiingstenestene gjennom å gi gode råd, blant anna ved å formidle bruken av kvalitetsrammeverket, arrangere konferansar som den vi har her i dag, sørge for kunnskap om kvalitet i karriererettleiingstenestene og driva utøvande karriererettleiingstenester, fortalde Skule.

Video file
Sjå intervju med Sveinung Skule, leiar av Direktoratet for høgare utdanning og kompetanse. Video: Mari Thorbjørnsrud/Veilederforum
Bilde
Oversikt over deltakere på nasjonal karriereveiledningskonferanse 2021
Bildetekst
Nesten 450 personar deltok på Nasjonal karriererettleiingskonferanse, fysisk eller digitalt. Foto: Eline Anker/Veilederforum

Nasjonal karriererettleiingskonferanse

  • Vart arrangert for tredje gong på Gardermoen frå 27. – 28. oktober.
  • Konferansen vart arrangert med 250 fysiske deltakarar og 200 digitale. For fyrste gong vart konferansen open for digital deltaking.
  • Tema for konferansen var det nasjonale kvalitetsrammeverket og kvalitetsmodellen, som er ein del av kvalitetssikringa.
  • Konferansen vart arrangert av Direktoratet for høgare utdanning og kompetanse (HK-dir), som tidlegare arrangør Kompetanse Norge, nå er ein del av.
  • Blant innleiarane vart minister for forsking og høgare utdanning Ola Borten Moe, Ingela Bergmo-Prvulovic – førsteamanuensis ved Universitetet i Jönköping, Mirjam Harr Gunnufsen – Karriere Oslo, Camilla Krogstie – Høgskulen Innlandet, Tomas Iversen – Karriereveiledning.no, Therese Henriksen frå Utdanning.no, Sveinung Skule – direktør for Direktoratet for høgare utdanning og kompetanse (HK-dir), Kjetil Henrik Kristiansen frå iFokus, Monica Volden Sivertsen frå JobbKlar, Marie Haavik – psykolog og forfattar, Ulf Andersen – statistikksjef i Arbeids- og velferdsdirektoratet og Ingjerd Espolin Gaarder leder for avdeling for karriererettleiing i Direktoratet for høgare utdanning og kompetanse.

Tre på konferansen:

Martine Gjerde, Spir Oslo

Kvifor deltek du på Nasjonal karriererettleiingskonferanse?

– Eg synest det generelt er veldig gøy å dra på konferanse, og denne konferansen verka veldig spannande. Vi driv ein del med karriererettleiing i jobben. Eg jobbar med arbeidsforberedande trening og da er mykje av jobben vår å rettleie folk til jobb.

Kva er det viktigaste du tek med deg tilbake til jobben din?

– Eg synest foredraget om etikk var veldig givande å høyre på. Vi har fått beskjed om å presentera noko frå konferansen for kollegaene våre, og det vil eg legge fokus på, sjølv om det ikkje hadde så mykje med karriererettleiing å gjera, men kor viktig det er å ta vare på kvarandre og rettleie kvarandre i jobben vår - det er minst like viktig for at vi skal klare å bruke det vi kan. 

Espen Johansen, Hjalmar Johansen vidaregåande skole i Skien, Vestfold og Telemark fylkeskommune

Kvifor deltek du på Nasjonal karriererettleiingskonferanse?

­– Eg sit som leiar av eit lokalt nettverk for rettleiarar. Vi har organiserte nettverk over hele fylket og rolla mi er å koordinera aktivitetar og vere eit knutepunkt ut mot rettleiarar og vidaregåande skuler, PPT og OT.

Kva er det viktigaste du tek med deg tilbake til jobben din?

– Eg synest heile konferansen har vore veldig flott og viktig. Eg tenker at kvalitetsrammeverket og dei ulike sidene ved det, er noko vi må ta på alvor. Eg ser fram til at vi skal vere ei brikke i gjennomføringa av det. Eg synest også psykologen som snakka (red.anm. Marie Haavik) hadde noko ganske viktig å seia om vår nære kvardag og arbeidstilhøve, som eg veit fleire av deltakrane i nettverka våre har litt utfordingar kring, kanskje vi kan gi nokon innspel på det dei opplever – det er litt sånn det er og vi kan hjelpe kvarandre å komme over det.

Anne Margrete Aspelund, sjølvstendig næringsdrivande og masterstudent i karriererettleiing

Kvifor deltek du på Nasjonal karriererettleiingskonferanse?

–  For å treffa folk i fagmiljøet, viktigheta av fysiske nettverk, så vel som å vere aktiv digitalt, synest eg er viktig.

Kva er det viktigaste du tek med deg tilbake til jobben din?

– Eg hadde veldig utbytte av den teoretiske framstillinga, der ho (red.anm. Ingela Bergmo-Prvulovic) peika på det å møte det uventa i ein karriererettleiingssituasjon, og der du kan hente ting i frå andre miljø. Ho nemnde HR-miljøet og eg har sjølv jobba som HR-konsulent, og tenkjer det er viktig at du går utanfor kunnskapsfeltet og ikkje berre er i sjølve fagfeltet. Sosialt er det viktig å treffa igjen mange av medstudentane mine.